Bölgesel Gumushane Haberleri

Gümüşhane: Dağların avucundaki cevher
Gümüşhane: Dağların avucundaki cevher
Hem tarihi kalıntıları hem de Harşit Çayı’nın iki yakasında vadi boyunca uzanan doğal güzellikleri ile dikkat çeken Gümüşhane, binlerce yıllık tarihinde sahip olduğu zengin gümüş madenleri ile de eşsiz bir şehirdir.

Kısa adı DOKAP olan Doğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı’nın hazırladığı en geniş kapsamlı “yerel kaynak” olan “Karadeniz’de Zamanın İzleri” çalışmasını sayfalarımıza yansıttığımız yazı dizisinde 7’inci durağımız olan Gümüşhane’deyiz.

Bu topraklara Gümüşhane denmesi Romalılar dönemine rastlar.  Romalılar kenti “gümüş yeri” anlamına gelen Arjiopolis derken Evliya Çelebi de “gümüş şehri” diye adlandırır buraları. Tarihin en önemli ticaret noktalarından biri olan İpek Yolu üzerinde bulunması da kentte yıllar boyunca farklı bir kimlik katmıştır. Tarihsel geçmişinde onlarca medeniyete de ev sahipliği yapan Gümüşhane, bu çok kültürlülüğün etkisi ile antik kent, köprü, hamam, manastır ya da kilise gibi yüzlerce tescilli taşınmaz varlığakucak açmıştır.

Gümüşhane Tarihi

Gümüşhane adının şehre ne zaman ve nasıl verildiği konusunda açık bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak şehre Gümüşhane isminin verilmesi, yörede zengin gümüş madenlerinin ve maden ocaklarının bulunmasıyla ilgili olduğu açıktır. Osmanlı fethi sırasında yörede Gümüşhane adlı herhangi bir bölge olmadığı gibi, bu isimde bir yerleşim veya köyün mevcut olmadığı kayıtlardan anlaşılmaktadır.Gümüşhane adıyla ilgili olarak anlatılan bir efsaneye göre; bir zamanlar bu bölgede yaşayan beyin/komutanın Gümüş adında dünyalar güzeli tek bir kızı varmış. Bu kız yörede bulunan fakir bir çobana gönlünü kaptırmış. Ancak babası kızını yörenin önde gelen komutanlarından veya beylerinden birine vermek istiyormuş. Babasının isteğini kabul etmeyen kızını ikna edebilmek için kendisine Gümüşten bir saray/köşk yaptırmış ve kızını buraya hapsetmiş. Bu güzeller güzeli, altın sarısı saçlı kız saçları gümüş gümüş tel oluncaya kadar ömrünün geri kalan bölümünü burada geçirmek zorunda kalmış. Sonra sarayın/köşkün bulunduğu yerde bir şehir kurulmuş ve kurulan bu şehre de Gümüşhane demişler.

Beşerî Durum ve Ekonomi Türleri

Gümüşhane'nin nüfus gelişimi sayım dönemlerine göre kır, kasaba ve şehir nüfuslarının gelişimi şeklinde incelendiğinde bazı dikkat çekici özellikler görülmektedir. Coğrafi şartların elverişsizliğinden dolayı büyük nüfuslara sahip kasaba ve şehir yerleşmeleri ortaya çıkmamıştır. Sadece idari fonksiyona bağlı olarak ilçe merkezleri ve il merkezi olması sayesinde yerleşmelerde nüfus artma göstermiştir. Köylerde ise tarım topraklarının kıt olması nedeniyle köy nüfusları çok azdır.

Ekonomik Yapı

Ekonomi, insanların gereksinimlerini üretim ve bölüşüm yoluyla karşılama etkileşimini ve bu amaçla gerçekleştirilen uygulamaları kapsamaktadır. Halk ekonomisi denilince ise genellikle kırsal yaşam süren toplum ve toplulukların ekonomi/geçim modelleri anlaşılmaktadır. Bu modeller başlıca: Avcılık-toplayıcılık, tarım (bahçecilik), hayvancılık ve çobanlıktır. Halk ekonomisinde, “pazar” için üretim yapılmadığı için üretimin amacı kazanç değildir. Bu sebeple üretim çoğu zaman “imece” usulü olarak adlandırılan, yardımlaşma yoluyla birlikte gerçekleştirilir. Halk ekonomisin tarım ve hayvancılık üzerine kuruludur. Halkın bütün gereksinim maddelerini tek başlarına üretmeleri mümkün değildir. Bu sebeple bazı “ticari” faaliyetlere girişme zorunluluğu doğmuştur. Ürünlerin bir kısmının satılmasıyla elde edilen para ile bu gereksinimlerin karşılanması mümkün olduğu gibi, ürünlerin değiş-tokuşunu içeren “takas” yöntemi de etkili bir yoldur.

Tarım

İki vadiden oluşan Gümüşhane’de Harşit vadisinde meyvecilik, Kelkit vadisinde ise ağırlıklı olarak hububat tarımı yapılır. Harşit vadisi ve bu vadiyle birleşen yan vadiler boyunca bahçelerde meyve ve sebze üretimi yapılırken Kelkit vadisi boyunca uzayan ovalarda hububat hasadına dayalı tarımsal faaliyetler icra edilirdi. Yörede sulanabilen tarla ve bahçelerde çeşitli sebzeler yetiştirilir. Bazı köylerde bahçeye “bostan” da denmektedir. Son yıllarda ürün çeşitliliği görülse de geleneksel olarak patates (kartol), fasulye (pağla), lahana (kelem) yetiştiriciliği yapılırdı. Son yıllarda seracılık alanında gelişmeler görülmüş, Köse, Kelkit, Şiran ilçelerinde kuru fasulye (şeker pağlası) ticari ürüne dönüştürülmüştür. Harşit vadisi boyunca uzayan elma bahçeleri Gümüşhane ilinin en önemli ve özgün yanıydı. Elma ve Armut başta olmak üzere, dut, kiraz ve ceviz de meyve tarımının önemli ürünleri arasındaydı. 1847 yılında Gümüşha­ne'yi ziyaret eden Batılı seyyahlardan Hommaire de Hell, Harşit vadisinin tabanını kaplayan meyve bahçelerinden, bu bahçelerdeki meyvelerin çeşitliliğin­den söz etmekte, bahçelerden toplanan armutların İstanbul'a kadar gönderildi­ğini yazmaktadır. 1869'da Gümüşhane'ye gelen TheophileDey-rolle de Gümüşhane'nin meyve ticaretinde önemli bir rol oynadığını belirterek şehirden sandıklarla Trabzon, Erzurum hatta İs­tanbul'a armut ve elma; daha yakın yerlere ise kiraz gönderildiğini belirtmektedir.

Pestil-Köme Sektörü

Gümüşhane’nin tarım sektöründeki en önemli ürünü pestil ve kömedir. İlde onlarca işletme pestil ve köme ürünlerini çeşitlendirerek ülke genelinde pazarlamakta ve ile önemli girdiler sağlamaktadırlar. Pestil ve Köme; dut pekmezi, süt, bal, ceviz, fındık ve undan oluşmuş, içerisinde temel besin öğeleriyle birlikte protein, karbonhidrat, yağ, vitamin ve mineral maddelerini önemli ölçüde bulunduran önemli bir gıda maddesidir.

Yeraltı Kaynakları

Gümüşhane ili, ismini almış olduğu gümüşün yanı sıra, altın, demir, bakır, manganez, kurşun, çinko, pirit, linyit kömürü, krom, mermer ve uranyum yatakları gibi önemli yer altı kaynaklarına sahip bir ildir.Gümüşhane bölgesi tarih boyunca Anadolu'daki önemli maden bölgelerinden biri olmuştur. Bölgede madencilik tarihinin “İlk Tunç Çağı”na dayandığı düşünülmektedir.Gümüşhane’de Osmanlı Devrinde Kanuni Sultan Süleymân ve özellikle Dördüncü Murad dönemleri Gümüşhane ilinin madencilik tarihi açısından zirvenin yaşandığı dönemler olarak kabul edilmektedir. Osmanlı Devrinde Gümüşhane’nin Canca Mahallesindeki darphanede 12 çeşit gümüş ve altın para basıldığı ve Gümüş madenlerinin işletilmesi nedeni ile 1750 senesinde Gümüşhane şehir nüfusunun 60 bini bulduğu kaynaklarda rivayet edilmektedir.

Dokumacılık

Dokumacılık ildeki halk sanatlarının en önemli kollarından biridir. Kelkit İlçesinde üretilmekte olan zilli kilim, Şiran ilçesinde ala kilim Kürtün ilçesinde ipek halı üretilmektedir.  Bunların dışında yörede cecim, kolan dokumacılığı da yapılırdı. Dokumacılığın yanı sıra yörede yün çorap, tiftik papak, tiftik çorap, kıl çorap, heybe, palaz, çıval ve çanta örücülüğü de yapılırdı.

Geleneksel Meslekler

Çerçi: Çerçi boncuk, iğne, lastik, makas gibi tuhafiye eşyaları yanında akla gelebilecek birçok eşyayı içerir. Çerçicilik de bu tuhafiye eşyalarını köy, pazar ve benzeri yerlerde dolaşarak satan gezginci esnaftır. Çerçiciler, iğneden ipliğe, aynadan cımbıza, boncuktan oyuncağa, astardan kumaşa her türlü nesneyi bir eşek, beygir veya at üzerinde veya arabalarında köy köy, mahalle mahalle gezip dolaşarak satarlardı.

Orakçı ve Tırpancı: Orak, ekin ve ot biçmede kullanılan, yarı çember biçiminde, yassı, ensiz keskin ağızlı bir bıçak ve bu bıçağa bağlı bir saptan oluşan bir tarım aracıdır. Orağı kullanana, orakla ot, arpa, buğday gibi tarım ürünlerini biçenlere “orakçı” denir. Tırpan ise, uzun bir sapın ucuna tutturulan, ot, arpa, buğday gibi ekinleri biçmeye yarayan hafifçe kıvrık, uzun çelik bir bıçaktır. Tırpan sallayanlara, tırpan atanlara, yani tırpanla ot, arpa, buğday gibi tarım ürünlerini biçenlere de” tırpancı” denir.

Kireç Kuyuculuğu: Eskiden evlerin badanalanmasında ve duvarlara konulan harçlarda kireç kullanılırdı. Söndürme işlemi teknelerde veya kireç kuyularında yapılırdı. Kireç kuyulama işini belli kişiler yapardı. Kaya parçası halindeki kireçler daha önceden hazırlanmış olan kuyulara doldurulurdu. Üzerine kireçlerin yüzeyine çıkacak kadar su konulur belli bir süre bekletilirdi. Bekletilen kireç bir süre sonra yoğurt kıvamını alırdı. Yoğurt kıvamındaki kireç kuyulardan alınarak yapı harcına katılırdı.

Keyvenilik: Yörede düğün ve mevlitler yemekli olur. Böyle günlerde yemek yapma işini belli kadınlar üstlenir. Bu kadınlara yörede “keyveni”, “keyvanı” veya keyvane denir. Yemekler keyveninin yani aşçı başının önderliğinde yapılır. Keyveniler genellikle gönüllü çalışırlar. Bazen yemek yaptıran kişiler tarafından belli bir ücret veya çeşitli eşyalar verilir.

Sınıkçılık: Sınıkçı; kırıkçı, çıkıkçı anlamındadır. Sınıkçılar, zeytin veya üzümü ezip bir bezin üzerine yayarak ezik ve moraran yerlere sararlardı. Bazen de sabunlu suyla ovarlardı. Ayak, bacak ve kollardaki morarmalarda, bölgeye pis kan toplandığı düşünülerek bazen jilet atma uygulaması yaparlardı.

Halk Hekimliği

Halkın olanakları bulunmadığı için ya da başka sebeplerle doktora gidemeyince veya gitmek istemeyince, hastalıklarım tanılama ve sağaltma amacı ile başvurduğu yöntem ve işlemlerin tümüne “halk hekimliği” denmektedir. Bu açıdan “hastalık” deyimi de alıştığımızdan geniş bir anlamı kapsar. Bununla sadece kişinin sağlık durumundaki aksaklıkları değil, kısırlıktan tutun da nazar değmesi gibi insanlardan gelebilecek kötü etkilere ve tabiat dışı varlıkların (cinler, periler, vb.) sebep olabilecekleri sakatlıklara kadar türlü bozuklukları anlamak gerekir.Gümüşhane yöresi endemik bitki açısından Türkiye’nin en zengin bölgeleri arasında zikredilir. Hastalık sağaltıcı özellikler taşıyan ve ilaç yapımında kullanılan yüzlerce bitki Gümüşhane yöresinin Kelkit ve Harşit vadileri boyunca yükselen yamaçlara yayılmış durumdadır. Bu bitkilerin büyük bir çoğunluğunun hangi derde iyi geldikleri hususunda eski insanların muazzam bir bilgi birikimi vardı. Ne yazık ki bu bilgi birikimi “kocakarı ilacı” küçümsemesi yüzünden yeni nesillere aktarılamadı ve büyük oranda unutuldu.

 




08 Ekim 2019 Salı 09:28:07 Etiketler: karadeniz ekonomi,haberler,gündem,gazete,gümüşhane,kültür,tarih


Bölgesel Haberler
Bunlarada Bakmak İstermisiniz ?
Yorumlar
bu habere henüz yorum yapılmamıştır.
Gündemden Haberler

Elektrik dağıtım şirketi arızayı karşılayacak

Şahin, ‘’ Elektrik dağıtım şirketi elektronik cihazlarda herhangi bir arızaya sebep olacak bir voltaj düşüklüğü veya yüksekliği olmuşsa bunun bedelini ödemek zorundadır’’

Haberin Devamını Oku

‘’Toprak numunelerinizi analiz ettirin’’

Trabzon’da Toprak Analiz Laboratuvarında, toprak numuneleri analiz edilerek ve çiftçilere gübre tavsiyesinde bulunuluyor.

Haberin Devamını Oku

Ara tatil turizmcilerin yüzünü güldürdü

2019 -2020 eğitim öğretim yılından itibaren uygulamaya konulan okullarda iki olan tatil sayısının dörde yükselmesi, öğrencilerin olduğu kadar turizmcilerin de yüzünü güldürdü.

Haberin Devamını Oku

Dokuz ayda 44 milyon liralık kredi kullanıldı

Ordu’da ocak-eylül döneminde 44 milyon liralık kredi kullanıldı. Eski borçlarla beraber bu rakam 100 milyonu buluyor.

Haberin Devamını Oku

600 bin kişinin enerji ihtiyacı karşılanabilecek

Artvin'den Edirne'ye 13 metre platform genişliğinde beton yol yapılmasını sağlayacak kapasiteye sahip olan Yusufeli Barajı projesinde, üretilen enerji sayesinde yaklaşık 600 bin kişinin enerji ihtiyacı karşılanabilecek.

Haberin Devamını Oku

‘’Dünyada güç girişimcilikte ve yenilikte’’

Hisarcıklıoğlu, ‘’Ülkelerin gelişimi için en önemli rolü girişimciler oynuyor. En zengin 20 ülkenin aynı zamanda dünyanın en girişimci 20 ülkesi. İşsizliğin çözümünün girişimciliği artırmaktan geçiyor.’’

Haberin Devamını Oku

Karadeniz denizden faydalanamıyor

Trio Deniz YKB Bekiroğlu, “Ege ve Akdeniz’de görmeye alıştığımız yat turizminin Karadeniz’de de olması için kamunun bir altyapı yatırımı yapması gerekiyor. Ayrıca sadece yat değil balıkçılık ve yelken de eksiklikler var.”

Haberin Devamını Oku

Hopaport bölgenin ekonomisini canlandıracak

Özer, ‘’Şartlar uygun hale geldiğinde bu projelerden birkaçını hayata geçirdiğimizde ülkemiz, bölgemiz, Artvin’imiz ve Hopa’mız ekonomisine ciddi katkılar sağlayacağımıza inanıyoruz.’’

Haberin Devamını Oku

Müteahhit bağımsız birimleri satabilecek

Özelmacıklı, ‘’Eğer müteahhit idareden inşaatın tamamlandığına dair yazı alırsa, veya yapı kullanma izin belgesi sunarsa payına düşen bağımsız birimlerin tamamını satabilecek’’

Haberin Devamını Oku

Bölgenin yatırım potansiyeli Ordu’da ele alındı

Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı'nın (DOKA) 120. Yönetim Kurulu Toplantısı Ordu Valisi Seddar Yavuz’un ev sahipliğinde Ordu’da gerçekleştirildi.

Haberin Devamını Oku

Esnaf kriz dinlemiyor!

Ordu Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanı Akyürek Ordu’da bu yılın 9 aylık döneminde bin 771 yeni iş yeri açılırken bin 207 esnafında kepenk indirdiğini söyledi.

Haberin Devamını Oku

‘’Çözüm noktasında çalışmalar yapılacak’’

TOBB Başkanı Hisarcıklıoğlu Düzceli iş adamlarının sorunlarını dinleyerek çözüm noktasında gerekli çalışmaların yapılacağını belirtti.

Haberin Devamını Oku

OTSO’da “Geçmişten Geleceğe Gıda Mühendisliği”semineri

Ordu Gıda Mühendisleri Odası gıda ile alakalı ürünlerin tüketiciye güvenli bir şekilde ulaştırılması ve yeni ürünlerin gelişimini desteklemek amacıyla seminer düzenledi.

Haberin Devamını Oku

‘’Türkiye 100’’ başvuruları başladı

Türkiye’nin en hızlı büyüyen 100 şirketini belirlemek amacıyla düzenlenen, “Türkiye 100” programı için başvurular başladı.

Haberin Devamını Oku

‘’100 Milyon dolarlık ihracat potansiyelimiz var’’

Akçay, ‘’Bugün Gümüşhane’de yıllık 100 Milyon dolarlık önemli bir ihracat potansiyelimiz var. Kısa ve orta vadede bunun katları olabilecek ihracatımızın en önemli ve tek alternatifi de demir yolu ağı ve ulaşımıdır’’

Haberin Devamını Oku

Ekonomide 2019: “Ayakta kalma dönemi”

İNOKSAN Ordu ve Giresun Şubesi YKB Köseoğlu, “Türkiye’de belli bir dönem yatırım ve harcama çok fazla yapıldı. Bugün ülke olarak onun bedelini ödüyoruz. Şu an Türkiye’de para kazanma değil ayakta kalma devrini yaşıyoruz.”

Haberin Devamını Oku

Üretimde müşteri ihtiyaçları ön planda tutuluyor

Olam Progıda Türkiye başkanı Özongun,” Fabrikamızda üretilen tüm fındık mamulleri, müşterilerimizle karşılıklı görüşmeler sonucunda, müşterilerimizin kendilerine has ihtiyaçlarına ve ürün spesifikasyonlarına uygun olacak şekilde, özenle üretilmektedir.

Haberin Devamını Oku

Ordu Günleri İstanbul dışına da taşınmalı

OTSO başkanı Şahin, Ordu ilinin tanıtımı için büyük bir fırsat olan Tanıtım Günleri’nin İstanbul dışına da taşınması gerektiğini söyledi. Şahin, getirdiği bu öneriyle özellikle Karadeniz-Akdeniz Otoyolu’nun daha fazla işlerlik kazanacağına inanıyor.

Haberin Devamını Oku

Kamuda maaş savurganlığı yapılıyor

Selçuk İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı Şanlıtürk, “Ülkelerin ekonomik gücü çalışanların gücü ile eşdeğerdir. Ekonomide yapısal sorunların aşılması, devletin ve belediyenin istihdam kapısı olmaktan çıkarılması gerekiyor.”

Haberin Devamını Oku

Ordu tanıtıldı

4 gün süren ‘’Ordu Tanıtım Günleri’’, İstanbul’da yaşayan Orduluların yanı sıra farklı illerden binlerce vatandaşa ev sahipliği yaptı.

Haberin Devamını Oku

Başkan Bölük, “Talihsiz bir açıklama olmuş”

Giresun TB Başkanı Bölük, “Fındığın yüzde 80'e yakını yurt dışına ihraç edilen bir ürün olup tamamı kayıt altına alınmaktadır. Karan'ın Ziraat Odası Başkanı olarak Fındık konusunu bilmemenizi, fındık ticareti konusunu bilmemenizi anlayışla karşılıyorum ama en azından fındık ticareti konusunda ve borsa kayıtları hususunda bilgi sahibi olabilirdi.”

Haberin Devamını Oku

Karaibrahimoğlu Makine Türkiye’de tek olan ürününü tanıttı

ISK SODEX 2019 Fuarına katılan Karaibrahimoğlu Makine her türlü biyokütlepeleti yakabilen Türkiye’deki tek brülör olan BurnerPowerBiyokütlePeletBrülörü’nü tanıttı.

Haberin Devamını Oku

Yazılım geleceğin mesleği olacak

Ordu Uğur Anadolu Lisesi 11 ayrı yazılım dilini kullanabilen öğrencisi Lütfü Emre Uzunlar’ı lise eğitimini tamamlaması için Kanada’ya gönderiyor.

Haberin Devamını Oku

Sigorta ve emeklilik şirketlerinin aktif büyüklüğü 200 milyar TL

Benli, ‘’Türkiye’de bugün 62 adet sigorta ve emeklilik şirketi faaliyet gösteriyor. Bu şirketlerin toplam aktif büyüklüğü 200 milyar TL’ye ulaştı.’’

Haberin Devamını Oku

Takip'te Kalın Güncel Haberler İçin Abone Olun

Bültenimize Abone Olarak Güncel Haber ve Yeniliklerden Haberdar Olabilirsiniz.