Bölgesel Gumushane Haberleri

Gümüşhane: Dağların avucundaki cevher
Gümüşhane: Dağların avucundaki cevher
Hem tarihi kalıntıları hem de Harşit Çayı’nın iki yakasında vadi boyunca uzanan doğal güzellikleri ile dikkat çeken Gümüşhane, binlerce yıllık tarihinde sahip olduğu zengin gümüş madenleri ile de eşsiz bir şehirdir.

Kısa adı DOKAP olan Doğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı’nın hazırladığı en geniş kapsamlı “yerel kaynak” olan “Karadeniz’de Zamanın İzleri” çalışmasını sayfalarımıza yansıttığımız yazı dizisinde 7’inci durağımız olan Gümüşhane’deyiz.

Bu topraklara Gümüşhane denmesi Romalılar dönemine rastlar.  Romalılar kenti “gümüş yeri” anlamına gelen Arjiopolis derken Evliya Çelebi de “gümüş şehri” diye adlandırır buraları. Tarihin en önemli ticaret noktalarından biri olan İpek Yolu üzerinde bulunması da kentte yıllar boyunca farklı bir kimlik katmıştır. Tarihsel geçmişinde onlarca medeniyete de ev sahipliği yapan Gümüşhane, bu çok kültürlülüğün etkisi ile antik kent, köprü, hamam, manastır ya da kilise gibi yüzlerce tescilli taşınmaz varlığakucak açmıştır.

Gümüşhane Tarihi

Gümüşhane adının şehre ne zaman ve nasıl verildiği konusunda açık bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak şehre Gümüşhane isminin verilmesi, yörede zengin gümüş madenlerinin ve maden ocaklarının bulunmasıyla ilgili olduğu açıktır. Osmanlı fethi sırasında yörede Gümüşhane adlı herhangi bir bölge olmadığı gibi, bu isimde bir yerleşim veya köyün mevcut olmadığı kayıtlardan anlaşılmaktadır.Gümüşhane adıyla ilgili olarak anlatılan bir efsaneye göre; bir zamanlar bu bölgede yaşayan beyin/komutanın Gümüş adında dünyalar güzeli tek bir kızı varmış. Bu kız yörede bulunan fakir bir çobana gönlünü kaptırmış. Ancak babası kızını yörenin önde gelen komutanlarından veya beylerinden birine vermek istiyormuş. Babasının isteğini kabul etmeyen kızını ikna edebilmek için kendisine Gümüşten bir saray/köşk yaptırmış ve kızını buraya hapsetmiş. Bu güzeller güzeli, altın sarısı saçlı kız saçları gümüş gümüş tel oluncaya kadar ömrünün geri kalan bölümünü burada geçirmek zorunda kalmış. Sonra sarayın/köşkün bulunduğu yerde bir şehir kurulmuş ve kurulan bu şehre de Gümüşhane demişler.

Beşerî Durum ve Ekonomi Türleri

Gümüşhane'nin nüfus gelişimi sayım dönemlerine göre kır, kasaba ve şehir nüfuslarının gelişimi şeklinde incelendiğinde bazı dikkat çekici özellikler görülmektedir. Coğrafi şartların elverişsizliğinden dolayı büyük nüfuslara sahip kasaba ve şehir yerleşmeleri ortaya çıkmamıştır. Sadece idari fonksiyona bağlı olarak ilçe merkezleri ve il merkezi olması sayesinde yerleşmelerde nüfus artma göstermiştir. Köylerde ise tarım topraklarının kıt olması nedeniyle köy nüfusları çok azdır.

Ekonomik Yapı

Ekonomi, insanların gereksinimlerini üretim ve bölüşüm yoluyla karşılama etkileşimini ve bu amaçla gerçekleştirilen uygulamaları kapsamaktadır. Halk ekonomisi denilince ise genellikle kırsal yaşam süren toplum ve toplulukların ekonomi/geçim modelleri anlaşılmaktadır. Bu modeller başlıca: Avcılık-toplayıcılık, tarım (bahçecilik), hayvancılık ve çobanlıktır. Halk ekonomisinde, “pazar” için üretim yapılmadığı için üretimin amacı kazanç değildir. Bu sebeple üretim çoğu zaman “imece” usulü olarak adlandırılan, yardımlaşma yoluyla birlikte gerçekleştirilir. Halk ekonomisin tarım ve hayvancılık üzerine kuruludur. Halkın bütün gereksinim maddelerini tek başlarına üretmeleri mümkün değildir. Bu sebeple bazı “ticari” faaliyetlere girişme zorunluluğu doğmuştur. Ürünlerin bir kısmının satılmasıyla elde edilen para ile bu gereksinimlerin karşılanması mümkün olduğu gibi, ürünlerin değiş-tokuşunu içeren “takas” yöntemi de etkili bir yoldur.

Tarım

İki vadiden oluşan Gümüşhane’de Harşit vadisinde meyvecilik, Kelkit vadisinde ise ağırlıklı olarak hububat tarımı yapılır. Harşit vadisi ve bu vadiyle birleşen yan vadiler boyunca bahçelerde meyve ve sebze üretimi yapılırken Kelkit vadisi boyunca uzayan ovalarda hububat hasadına dayalı tarımsal faaliyetler icra edilirdi. Yörede sulanabilen tarla ve bahçelerde çeşitli sebzeler yetiştirilir. Bazı köylerde bahçeye “bostan” da denmektedir. Son yıllarda ürün çeşitliliği görülse de geleneksel olarak patates (kartol), fasulye (pağla), lahana (kelem) yetiştiriciliği yapılırdı. Son yıllarda seracılık alanında gelişmeler görülmüş, Köse, Kelkit, Şiran ilçelerinde kuru fasulye (şeker pağlası) ticari ürüne dönüştürülmüştür. Harşit vadisi boyunca uzayan elma bahçeleri Gümüşhane ilinin en önemli ve özgün yanıydı. Elma ve Armut başta olmak üzere, dut, kiraz ve ceviz de meyve tarımının önemli ürünleri arasındaydı. 1847 yılında Gümüşha­ne'yi ziyaret eden Batılı seyyahlardan Hommaire de Hell, Harşit vadisinin tabanını kaplayan meyve bahçelerinden, bu bahçelerdeki meyvelerin çeşitliliğin­den söz etmekte, bahçelerden toplanan armutların İstanbul'a kadar gönderildi­ğini yazmaktadır. 1869'da Gümüşhane'ye gelen TheophileDey-rolle de Gümüşhane'nin meyve ticaretinde önemli bir rol oynadığını belirterek şehirden sandıklarla Trabzon, Erzurum hatta İs­tanbul'a armut ve elma; daha yakın yerlere ise kiraz gönderildiğini belirtmektedir.

Pestil-Köme Sektörü

Gümüşhane’nin tarım sektöründeki en önemli ürünü pestil ve kömedir. İlde onlarca işletme pestil ve köme ürünlerini çeşitlendirerek ülke genelinde pazarlamakta ve ile önemli girdiler sağlamaktadırlar. Pestil ve Köme; dut pekmezi, süt, bal, ceviz, fındık ve undan oluşmuş, içerisinde temel besin öğeleriyle birlikte protein, karbonhidrat, yağ, vitamin ve mineral maddelerini önemli ölçüde bulunduran önemli bir gıda maddesidir.

Yeraltı Kaynakları

Gümüşhane ili, ismini almış olduğu gümüşün yanı sıra, altın, demir, bakır, manganez, kurşun, çinko, pirit, linyit kömürü, krom, mermer ve uranyum yatakları gibi önemli yer altı kaynaklarına sahip bir ildir.Gümüşhane bölgesi tarih boyunca Anadolu'daki önemli maden bölgelerinden biri olmuştur. Bölgede madencilik tarihinin “İlk Tunç Çağı”na dayandığı düşünülmektedir.Gümüşhane’de Osmanlı Devrinde Kanuni Sultan Süleymân ve özellikle Dördüncü Murad dönemleri Gümüşhane ilinin madencilik tarihi açısından zirvenin yaşandığı dönemler olarak kabul edilmektedir. Osmanlı Devrinde Gümüşhane’nin Canca Mahallesindeki darphanede 12 çeşit gümüş ve altın para basıldığı ve Gümüş madenlerinin işletilmesi nedeni ile 1750 senesinde Gümüşhane şehir nüfusunun 60 bini bulduğu kaynaklarda rivayet edilmektedir.

Dokumacılık

Dokumacılık ildeki halk sanatlarının en önemli kollarından biridir. Kelkit İlçesinde üretilmekte olan zilli kilim, Şiran ilçesinde ala kilim Kürtün ilçesinde ipek halı üretilmektedir.  Bunların dışında yörede cecim, kolan dokumacılığı da yapılırdı. Dokumacılığın yanı sıra yörede yün çorap, tiftik papak, tiftik çorap, kıl çorap, heybe, palaz, çıval ve çanta örücülüğü de yapılırdı.

Geleneksel Meslekler

Çerçi: Çerçi boncuk, iğne, lastik, makas gibi tuhafiye eşyaları yanında akla gelebilecek birçok eşyayı içerir. Çerçicilik de bu tuhafiye eşyalarını köy, pazar ve benzeri yerlerde dolaşarak satan gezginci esnaftır. Çerçiciler, iğneden ipliğe, aynadan cımbıza, boncuktan oyuncağa, astardan kumaşa her türlü nesneyi bir eşek, beygir veya at üzerinde veya arabalarında köy köy, mahalle mahalle gezip dolaşarak satarlardı.

Orakçı ve Tırpancı: Orak, ekin ve ot biçmede kullanılan, yarı çember biçiminde, yassı, ensiz keskin ağızlı bir bıçak ve bu bıçağa bağlı bir saptan oluşan bir tarım aracıdır. Orağı kullanana, orakla ot, arpa, buğday gibi tarım ürünlerini biçenlere “orakçı” denir. Tırpan ise, uzun bir sapın ucuna tutturulan, ot, arpa, buğday gibi ekinleri biçmeye yarayan hafifçe kıvrık, uzun çelik bir bıçaktır. Tırpan sallayanlara, tırpan atanlara, yani tırpanla ot, arpa, buğday gibi tarım ürünlerini biçenlere de” tırpancı” denir.

Kireç Kuyuculuğu: Eskiden evlerin badanalanmasında ve duvarlara konulan harçlarda kireç kullanılırdı. Söndürme işlemi teknelerde veya kireç kuyularında yapılırdı. Kireç kuyulama işini belli kişiler yapardı. Kaya parçası halindeki kireçler daha önceden hazırlanmış olan kuyulara doldurulurdu. Üzerine kireçlerin yüzeyine çıkacak kadar su konulur belli bir süre bekletilirdi. Bekletilen kireç bir süre sonra yoğurt kıvamını alırdı. Yoğurt kıvamındaki kireç kuyulardan alınarak yapı harcına katılırdı.

Keyvenilik: Yörede düğün ve mevlitler yemekli olur. Böyle günlerde yemek yapma işini belli kadınlar üstlenir. Bu kadınlara yörede “keyveni”, “keyvanı” veya keyvane denir. Yemekler keyveninin yani aşçı başının önderliğinde yapılır. Keyveniler genellikle gönüllü çalışırlar. Bazen yemek yaptıran kişiler tarafından belli bir ücret veya çeşitli eşyalar verilir.

Sınıkçılık: Sınıkçı; kırıkçı, çıkıkçı anlamındadır. Sınıkçılar, zeytin veya üzümü ezip bir bezin üzerine yayarak ezik ve moraran yerlere sararlardı. Bazen de sabunlu suyla ovarlardı. Ayak, bacak ve kollardaki morarmalarda, bölgeye pis kan toplandığı düşünülerek bazen jilet atma uygulaması yaparlardı.

Halk Hekimliği

Halkın olanakları bulunmadığı için ya da başka sebeplerle doktora gidemeyince veya gitmek istemeyince, hastalıklarım tanılama ve sağaltma amacı ile başvurduğu yöntem ve işlemlerin tümüne “halk hekimliği” denmektedir. Bu açıdan “hastalık” deyimi de alıştığımızdan geniş bir anlamı kapsar. Bununla sadece kişinin sağlık durumundaki aksaklıkları değil, kısırlıktan tutun da nazar değmesi gibi insanlardan gelebilecek kötü etkilere ve tabiat dışı varlıkların (cinler, periler, vb.) sebep olabilecekleri sakatlıklara kadar türlü bozuklukları anlamak gerekir.Gümüşhane yöresi endemik bitki açısından Türkiye’nin en zengin bölgeleri arasında zikredilir. Hastalık sağaltıcı özellikler taşıyan ve ilaç yapımında kullanılan yüzlerce bitki Gümüşhane yöresinin Kelkit ve Harşit vadileri boyunca yükselen yamaçlara yayılmış durumdadır. Bu bitkilerin büyük bir çoğunluğunun hangi derde iyi geldikleri hususunda eski insanların muazzam bir bilgi birikimi vardı. Ne yazık ki bu bilgi birikimi “kocakarı ilacı” küçümsemesi yüzünden yeni nesillere aktarılamadı ve büyük oranda unutuldu.

 




08 Ekim 2019 Salı 09:28:07 Etiketler: karadeniz ekonomi,haberler,gündem,gazete,gümüşhane,kültür,tarih


Bunlarada Bakmak İstermisiniz ?
Yorumlar
bu habere henüz yorum yapılmamıştır.
Gündemden Haberler

Turkey değil ‘Türkiye’

TİM Başkanı Gülle,” Cumhurbaşkanımızın özellikle dikkati çektiği Made in Turkey yerine Türkiye kullanılması ile ilgili süreci ihracatçı ailesi olarak destekliyoruz. bundan sonra sattığımız her üründe Turkey yerine 'Türkiye'yi kullanacağız."

Haberin Devamını Oku

Kahverengi kokarca için yol ve yöntem belirlenecek

Kahverengi Kokarca- Türkiye ve Akdeniz Ülkeleri Tarımında Potansiyel Tehlike" konulu toplantı yapılacak.

Haberin Devamını Oku

Türk tarımı için Hollanda çok iyi örnek

Sarı, ‘’Türk tarımının istenilen düzeye gelmesi için Hollanda’da yapılanlar çok iyi örnek’’

Haberin Devamını Oku

‘’İstihdam çoğaldıkça Samsun kazanacak’’

Demir, ‘’Havza Bekdiğin’de 10 bin dönümlük çalışmayı başlatıyoruz. Üretim ve istihdam çoğaldıkça Samsun kazanacak’’

Haberin Devamını Oku

Borsalar lisanslı depoculuk için bir araya geldi

Lisanslı depoculuk ve ürün borsacılığı ile ilgili Erzincan Ticaret Borsası ile Trabzon Ticaret Borsası başkan ve yönetim kurulu üyeleri bir araya geldiler.

Haberin Devamını Oku

Samsun ve Irak ticarette işbirliği yapacak

Samsun’da yatırım fırsatlarını yerinde görmek ve işbirliğini geliştirmek için Iraklı kadın milletvekilleri, Samsun TSO Başkanı Murzioğlu’nu ziyaret etti.

Haberin Devamını Oku

2019’da hamsi ihracatından 9 milyon gelir sağlandı

DKİB verilerine göre hamsi dış satımından 2019'da 9 milyon 711 bin 116 dolar gelir sağlandı.

Haberin Devamını Oku

Hedef üretimde 150 bin tonu aşmak

Demir, ‘’Kanaatimiz odur ki üretimde 150 bin tonu aşmanın bu hedefe çok ciddi katkı sağlayacağına inanıyoruz.’’

Haberin Devamını Oku

‘’Barınak eko-turizm amaçlı hale gelecek’’

Ordu BB Başkanı Güler, yeni bir çalışmayla Perşembe’de balıkçı barınağının marina tarzı bir düzenleme ile hem su ürünleri hem de eko-turizm amaçlı bir hale getireceklerini kaydetti.

Haberin Devamını Oku

2020 pasaport tutarına yüzde 22 zam

Pasaport, tutarına 2020 yılı için yüzde 22,58 oranında zam yapıldı.

Haberin Devamını Oku

‘’5 yılda 60 milyonluk tasarruf etmiş olduk’’

Tören, ‘’Yapılan tüm bu çalışmaların sonucunda yapılan işin maliyeti yüzde 50 düştü. Yılda 12 milyon, 5 yılda ise 60 milyonluk bir tasarrufu benim şehrimin insanın vergilerinden tasarruf etmiş olduk’’

Haberin Devamını Oku

Bürokratlar ‘Giresun Buluşması’nda toplanacak

Giresun Ticaret ve Sanayi Odası tarafından planlanan Giresun Buluşması etkinliği 29 Ocak 2020 tarihinde Ankara’da yer alan Latanya Otel’de gerçekleştirilecek.

Haberin Devamını Oku

Bal üretimi Ordu ekonomisine 300 Milyon TL katkı sağlıyor

Yılmaz, ‘’Ordulu arıcılarımız sadece bal üretimiyle Ordu ekonomisine yılda yaklaşık 250-300 Milyon TL civarında katkı sağlamaktadır.’’

Haberin Devamını Oku

Tapu işlemlerinde yüzde 16 artış

Tapu dairelerinde yapılan toplam işlem sayısı bir önceki yıla göre yüzde 16 arttı.

Haberin Devamını Oku

Muratlı Barajından milli ekonomiye 86 Milyon TL katkı

Muratlı Barajında 2019 yılında 371.548.380 kWh enerji üretilmiş olup, milli ekonomiye 85.546.127 TL katkı sağlandı.

Haberin Devamını Oku

Giresun’un ekonomik parametreleri

Giresun’un ekonomisine genel bakış

Haberin Devamını Oku

‘’Sanayicilere eşit ve adil ölçüde satışlar yapılmalı’’

Aydın, ‘’TMO’dan ranta değil,  şantiyedeki ürüne katma değer yaratacak sanayicilere eşit ve adil ölçüde satışlar yapılmasını bekliyoruz.’’

Haberin Devamını Oku

Ordu OSB’ye 1000 yeni istihdam

Ordu OSB’ye bu yıl Türkiye’nin en büyük ilk 500’ünde yer alan bir tekstil firması yatırım gerçekleştirecek. Bu yatırım ile mevcut istihdam sayısı 5 bine çıkacak.

Haberin Devamını Oku

Firmaları bankaların eline düşürmeyin

Bu yılın üretim, istihdam ve ihracat yılı olması gerektiğine dikkat çeken Düzce TB Başkanı Karslıoğlu, geçtiğimiz son 2 yılda finansman koşullarının zorlaştığını belirterek “firmaları bankaların eline düşürüp, yüksek faize mahkum etmeyin” dedi

Haberin Devamını Oku

‘’Dünya pazarında prestijimize güç katacağız’’

Balcı, ‘’İMOB’da Türk mobilyasının kalitesini, işçiliğini, tasarım gücünü yansıtarak üye markalarımızla birlikte dünya pazarında prestijimize daha da güç katmayı hedefliyoruz’’

Haberin Devamını Oku

Daralan iç pazara ihracat dopingi!

Seramik sektörünün önemli firmalarından Turan Seramik’in Yönetim Kurulu Başkanı Çakmak, 2019 yılında iç pazarda yaşanan yüzde 30 daralmaya rağmen ihracatlarını yarı yarıya artırdıklarını belirti.

Haberin Devamını Oku

Yurt Dışı İş Gezisi Desteği’nde iyileştirme

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ile KOSGEB arasında geçen yıl gerçekleştirilen işbirliği meyvelerini vermeye başladı. Yurt dışı iş gezisi desteğinde iyileştirme yönünde yeni somut adımlar atıldı.

Haberin Devamını Oku

Yaşar Group 2023’de istihdamını 1000’e çıkaracak

Birçok farklı sektörde faaliyet gösteren Yaşar Group üç yeni yatırım için hazırlıklara başladı. Şirketin CEO’su Polatcan yatırımlar bittiğinde firmanın istihdam sayısının 1000 kişiye ulaşacağını söyledi.

Haberin Devamını Oku

Ülkenin kalkınması için OSB’lerin kamulaştırılması şart!

Terme Ticaret Borsası Başkanı Haluk Trabzon bu yılın kalkınma yılı ilan edilmesi gerektiğini söyledi.

Haberin Devamını Oku

Takip'te Kalın Güncel Haberler İçin Abone Olun

Bültenimize Abone Olarak Güncel Haber ve Yeniliklerden Haberdar Olabilirsiniz.